बुकिंगमध्ये मोठे रॅकेट गुंतल्याच्या आरोपाची रेल्वेकडून गंभीर दखल
मुंबई : कोकणात गणेशोत्सवासाठी धावणाऱ्या गाड्यांचे आरक्षण खुले होताच अवघ्या काही मिनिटात आरक्षण फुल्ल होत असल्यामुळे यामध्ये दलालांचे मोठे रॅकेट गुंतले असल्याचे आरोप झाल्यानंतर रेल्वेकडून याची गंभीर दखल घेण्यात आली आहे. या पार्श्वभूमीवर ऑनलाइन तसेच काउंटरवर झालेल्या बुकिंगपैकी संशयास्पद बुकिंगची रेल्वे कडून चौकशी सुरू झाली आहे. यामुळे यामध्ये खरोखरच दलाली होत असल्यास त्याची पोलखोल लवकरच होणार आहे. रेल्वेने त्या दृष्टीने कारवाई सुरू केली आहे.
15 सप्टेंबर 2023 ते 21 सप्टेंबर 2023 या कालावधीत उघडलेल्या ॲडव्हान्स आरक्षण पीरियड (ARP) गणपती उत्सवाच्या हंगामात मध्य रेल्वेच्या गाड्यांमध्ये टाउटिंग अॅक्टिव्हिटी असल्याच्या तक्रारी मध्य रेल्वेला प्राप्त झाल्या आहेत. रेल्वेच्या च्या निदर्शनास आणून देण्यात आले आहे की मोठ्या संख्येने होळी, उन्हाळी हंगाम आणि गणपती सण यांसारख्या सणांमध्ये कोकणातून त्यांच्या गावी जाणाऱ्या लोकांना निश्चित आरक्षण मिळण्यात अडचणी येतात. या तक्रारींमध्ये दलालांद्वारे मोठ्या प्रमाणात रेल्वे तिकीट बुक करण्यात गुंतलेले रॅकेट अस्तित्वात असल्याचा आरोप आहे, जे नंतर त्यांना चढ्या किमतीत विकतात.
या गंभीर आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर मध्य रेल्वेने सखोल तपासणी केली असून आणि खालील निरिक्षण नोंदविले आहे
- कोकण विभागातील गणपती उत्सवाच्या गर्दीच्या कोणत्याही एका दिवसात एकत्रितपणे उपलब्ध असलेल्या सर्व गाड्यांमधील बर्थची संख्या दररोज अंदाजे 5058 बर्थ आहे. तथापि, सुरुवातीच्या तारखेच्या पहिल्या चार मिनिटांत, 15 सप्टेंबर 2023 ते 21 सप्टेंबर 2023 या कालावधीसाठी 35406 जागांच्या उपलब्ध क्षमतेच्या तुलनेत तब्बल 54,401 बुकिंग करण्यात आल्या, जे कोणत्याही बर्थच्या उपलब्धतेपेक्षा जास्त असलेली मागणी दर्शवते.
- मे 2023 मध्ये पहिल्या चार मिनिटांसाठी म्हणजे 8:00:00 ते 8:03:59 पर्यंत ऍडव्हान्स आरक्षण पीरियड (ARP) बुकिंग सुरू झाल्यावर, 15 सप्टेंबर 2023 ते 21 सप्टेंबर 2023 या कालावधीसाठी एकूण 54,401 प्रवाशांनी त्यांची तिकिटे बुक केली. त्यापैकी 5,875 प्रवाशांनी फिजिकल काउंटरद्वारे बुकिंग केले, तर 48,526 प्रवाशांनी ऑनलाइन बुकिंग केले. तुलनेने, गेल्या वर्षी याच कालावधीत, एकूण 25,995 प्रवाशांनी त्यांची तिकिटे बुक केली होती, ज्यात 6,010 काउंटरद्वारे आणि 19,985 प्रवाशांनी ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे बुक केले होते. यावर्षी, प्रवाशांनी दुप्पट बुकिंग केले आहे, जे मागणीत लक्षणीय वाढ दर्शवते.
- या वर्षीच्या गणपती उत्सव सीझनच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात, काउंटर तिकीट बुकिंगद्वारे 5,087 प्रवाशांची पुष्टी झाली आणि 19,226 प्रवाशांची इंटरनेट बुकिंगद्वारे पुष्टी झाली. याउलट, मागील वर्षाच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात, काउंटरद्वारे बुकिंग केलेल्या 5,482 प्रवाशांची पुष्टी झाली आणि ऑनलाइन बुकिंग केलेल्या 11,844 प्रवाशांची पुष्टी झाली. त्यामुळे यंदाच्या जागांची संख्याही 6987 जागांनी वाढली आहे.
- संशयास्पद ऑनलाइन आणि काउंटर तिकिटांची चौकशी सुरू आहे. असे आढळून आले आहे की महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक आणि गुजरात राज्यांमधील काउंटर तिकिटांचे बुकिंग वाटा 86.86% होता, जो गेल्या वर्षीच्या 93.69% पेक्षा थोडा कमी झाला. इतर राज्यांतील बुकिंगमध्ये किरकोळ वाढ झाली आहे. याव्यतिरिक्त, लहान स्थानकांमध्ये विशिष्ट काउंटरवर आरक्षणांची संख्या लक्षणीयरीत्या जास्त आहे, ज्याची सध्या पुढील तपासणी सुरू आहे.
- उपरोक्त कालावधीसाठी IRCTC द्वारे ऑनलाइन तिकिटांचे सर्वसमावेशक विश्लेषण केले गेले आहे. खालील तथ्ये उघड झाली: A. ॲडव्हान्स आरक्षण पीरियड(ARP) उघडण्याच्या वेळेनंतर 15 मिनिटांपर्यंत कोणत्याही अधिकृत एजंटला ओपनिंग ॲडव्हान्स रिझर्व्हेशन पीरियड (ARP) तिकिटे बुक करण्याची परवानगी नाही.
B. वैयक्तिक वापरकर्त्यांना पहिल्या 15 मिनिटांत तिकीट बुक करण्याची परवानगी आहे. तथापि, विहित वेळेच्या तपासणीपूर्वी कोणताही वापरकर्ता इंटरनेट तिकिटाद्वारे तिकिटे मिळवू शकत नाही, जी सध्या 40 सेकंद आहे.
C. IRCTC ने अपूर्ण प्रोफाइल, डिस्पोजेबल ईमेल आयडी आणि तिकीट इतिहास यासारख्या विविध पॅरामीटर्सवर आधारित 164 वैयक्तिक वापरकर्ता आयडी संशयास्पद स्वरूपाचे असल्याचे ओळखले आहे.
D. अहवालात या वापरकर्त्यांनी बुक केलेल्या 181 PNR तिकिटांची यादी हायलाइट केली आहे, त्यापैकी 102 PNR पहिल्याच मिनिटात बुक करण्यात आली आहेत. या प्रकरणाची सध्या अधिक चौकशी सुरू आहे.
मध्य रेल्वे दलालीच्या या आरोपांना गांभीर्याने घेते आणि योग्य आणि पारदर्शक तिकीट व्यवस्था राखण्यासाठी कटिबद्ध आहे. प्रवाशांना तिकीट आरक्षणासाठी समान आणि विना अडथळा प्रवेश मिळावा यासाठी आम्ही मूळ समस्या ओळखण्यासाठी आणि त्यांचे निराकरण करण्यासाठी परिश्रमपूर्वक काम करत आहोत.
